Analiza odchyleń
Nie każda różnica między pomiarami świadczy o uszkodzeniu lub zmianie zjawiska. Na rezultat wpływają rozrzut naturalny, warunki badania, błąd systematyczny i rzeczywiste odchylenie od stabilnego procesu.
Zmienność krótkookresowa
Kolejne pomiary tego samego obiektu mogą się różnić mimo zachowania podobnych warunków. NIST rozróżnia między innymi zmienność krótkookresową związaną z precyzją przyrządu oraz długookresową wynikającą ze zmian środowiska i sposobu pomiaru.
Pojedynczy nietypowy wynik wymaga sprawdzenia metody i powtórzenia badania, o ile pozwala na to natura zjawiska. Bez informacji o rozrzucie nie ma podstaw do wyznaczania progu alarmowego ani do stwierdzenia, że jedna wartość jest statystycznie wyjątkowa.
Granice kontrolne
Karta kontrolna przedstawia kolejne obserwacje, linię centralną i granice kontrolne wyznaczone odpowiednią metodą statystyczną. Granic kontrolnych nie należy utożsamiać z dopuszczalną tolerancją produktu. Jedne opisują zachowanie procesu, drugie wymagania dla konkretnego parametru.
Przy powtarzających się awariach piekarników dokumentowanie rodzaju zgłoszenia, warunków pracy i wyniku testu daje lepszą podstawę do wykrycia wzorca niż samo zliczanie wszystkich wizyt. Wnioski muszą jednak odnosić się do rzeczywistej populacji zgłoszeń.
| Kryterium | Zakres interpretacji |
|---|---|
| Tolerancja | Zgodność wyniku z wymaganiami technicznymi |
| Granice kontrolne | Stabilność procesu według wybranego modelu statystycznego |
| Niepewność | Zakres wiarygodnej informacji o wielkości mierzonej |
Źródła rozbieżności
Gdy dwie serie pomiarów nie zgadzają się, należy najpierw sprawdzić jednostkę, zakres, przyrząd i procedurę. Różnica może pochodzić z kalibracji, czasu odczytu albo niejednakowych warunków pracy. Dopiero po wykluczeniu tych wyjaśnień rozpatruje się zmianę badanego obiektu.
Również przebieg serwisu może być oceniany według odmiennych miar: czasu wykonania, skuteczności usunięcia usterki i powracalności objawu. Jedna z tych wielkości nie jest automatycznie zastępnikiem pozostałych.
Różnice praktyczne
Porównanie rozrzutu pomiarowego z rzeczywistą różnicą między wariantami określa siłę wniosku. Jeżeli różnica jest mniejsza od niepewności oznaczenia, nie można twierdzić, że warianty dają odmienne efekty wyłącznie na podstawie zmierzonych wartości.
W analizie procesu diagnostycznego źródła niepewności są istotne także przy negatywnym wyniku testu. Niewykrycie usterki przy niewystarczającej czułości metody nie potwierdza pełnej sprawności.
Materiały źródłowe
NIST/SEMATECH, „Engineering Statistics Handbook”, rozdział 2.1.1.4 „Variability”.
NIST/SEMATECH, „Engineering Statistics Handbook”, rozdział 6.3.1 „What are Control Charts?”.
International Electrotechnical Commission, IEC 60812:2018, „Failure modes and effects analysis (FMEA and FMECA)”.