Modele powiązań

Hierarchia przypisuje element do poziomu nadrzędnego, lecz nie musi pokazywać przepływu między elementami na tym samym poziomie. Sieć dopuszcza wiele relacji jednego obiektu, dlatego częściej ujawnia połączenia wykraczające poza pojedynczy podział. W relacjach semantycznych możliwe są też powiązania jakościowe bez wyznaczonej wielkości liczbowej.

Klasyfikacja monet według emitenta, materiału, nominału i przeznaczenia daje różne podziały tej samej grupy przedmiotów. Żaden z nich samodzielnie nie wyznacza ceny rynkowej. Do jej objaśnienia potrzebna jest jeszcze zawartość metalu, stan zachowania i relacja podaży do popytu.

Złożony system działa dzięki współpracy części o różnych funkcjach. W urządzeniu chłodniczym obserwowany problem z temperaturą może wynikać z kilku odrębnych mechanizmów: utraty szczelności, problemu regulacji albo nieprawidłowego przepływu ciepła. Bez testu nie można uznać jednego objawu za potwierdzenie konkretnej przyczyny.

Podobna logika występuje w ocenie usług technicznych: nazwa czynności nie wystarcza do porównania jej wyniku. Wymagane są informacje o zakresie diagnostyki, warunkach wykonania, częściach i kryteriach zakończenia prac. Dokładniejszy podział funkcjonalny przedstawiają modele diagnostyczne.

Zależność może być stabilna w krótkim okresie, a zmienna w dłuższym. Parametry części podlegają zużyciu, indeks cen uwzględnia kolejne okresy obserwacji, a klasyfikacje produktów zmieniają się wraz z nowymi rozwiązaniami.

Różne tempo przemian nie pozwala łączyć wszystkich zjawisk w jeden cykl. Przy analizie cykli trzeba osobno wyznaczyć jednostkę czasu, granice obserwacji oraz mechanizm zmiany. Samo podobieństwo wykresów nie świadczy o wspólnej przyczynie.

Poprawne modelowanie zaczyna się od granic systemu. Włączenie dodatkowych zmiennych może ujawnić mechanizm wcześniej niewidoczny, ale również utrudnić sprawdzenie zależności, jeśli nie ma pomiarów. Liczba elementów modelu nie jest miarą jego trafności.

System, który ma wyjaśniać koszt naprawy, musi rozdzielać czynność techniczną, cenę części, czas pracy oraz przewidywane skutki pozostawienia usterki. System opisujący ceny mieszkań wymaga innych wielkości. W obu przypadkach wartościowe są tylko relacje prowadzące do sprawdzalnego wniosku.